วันที่ 5 สิงหาคม 2562 ได้มีการสำรวจพื้นทื่ และเก็บข้อมูล เพื่อการพัฒนาสู่โรงเรียนต้นแบบรักษาศีล 5 ครอบครัวอบอุ่นปีการศึกษา 2562 ณ โรงเรียนวัดม่วงคัน อ.โพธิ์ทอง จ.อ่างทอง

       ชมรมบ้านแสงสว่าง ครอบครัวอบอุ่นแห่งประเทศไทย ได้กำหนดรูปแบบการทำกิจกรรมโครงการโรงเรียนรักษาศีล 5 เชิงคุณภาพ สู่โรงเรียนต้นแบบรักษาศีล 5 ครอบครัวอบอุ่นด้วยเครื่องมือ 7 กิจวัตรความดี ผ่านการประเมินกิจกรรมทางออนไลน์ 5 ขั้นตอน ( STEP 1-5 ) ในปีการศึกษา 2562  เพื่อหาแนวทางร่วมกันพัฒนา  แลกเปลี่ยนเรียนรู้  และประชาสัมพันธ์ ผลิตสื่อที่จะสร้างแรงบันดาลใจ ให้สถานศึกษาและองค์กรอื่น ๆ ที่ติดตามในเว็บไซต์  school.sila5.com หรือช่องทางอื่น ๆ  จากชุมชนรอบรั้วโรงเรียน จากนักเรียนที่เปลี่ยนแปลงนิสัยดี หลังจากปฏิบัติ 7 กิจวัตรความดี จากเอกสารร่องรอยหลักฐานการดำเนินการและผลที่เกิดขึ้นจากโครงการฯ เพื่อพัฒนานิสัยดี ให้กับนักเรียน บุคลากรในองค์กร กระจายไปทุกภาคส่วนขยายกว้างมากขึ้น

     ทางคณะกรรมการจากชมรมบ้านแสงสว่างฯ และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 2 ท่านที่โรงเรียนสรรหา ได้แก่ 

พระยงยุทธ นนทิโย และนายชูชาติ อรรถศิริ(ประธานคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน)   

จึงร่วมกันเก็บข้อมูลของโรงเรียน “ว่าที่ต้นแบบ” เพื่อร่วมกันสร้างระบบศีลธรรมในโรงเรียน พัฒนาผู้เรียนให้มีภาวะความเป็นผู้นำ และรักษาศีล 5 ได้อย่างต่อเนื่อง ในช่วงเวลาที่มีความพร้อมทั้ง 2 ฝ่าย 

     ทางโรงเรียนได้ให้ข้อมูลตามสภาพจริงที่ปรากฏทั้งรูปแบบเอกสาร หลักฐาน การพูดคุยสัมภาษณ์ และร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์เพื่อจัดเก็บข้อมูล 3 ด้านคือ

ด้านที่ 1 ด้านการพัฒนาสภาพแวดล้อมภายในสถานศึกษาให้เหมาะสมกับการเรียนรู้

ด้านที่ 2 การวางแผนงานให้เป็นระบบในการดำเนินโครงการสู่ความยั่งยืน

ด้านที่ 3 การพัฒนาผู้เรียนโดยใช้นวัตกรรม 7 กิจวัตรความดีให้มีประสิทธิผล

จุดเด่นของโรงเรียน
     *สภาพแวดล้อมทั่วไปในโรงเรียนสะอาด นักเรียนช่วยกันดูแลรักษา โดยเฉพาะห้องน้ำ มีน้ำยาผลิตเองและนำไปใช้ได้ผลดี  ห้องน้ำนักเรียนสะอาด ปราศจากกลิ่น ชาวบ้านรอบรั้วโรงเรียนชื่นชมนักเรียนและครู ที่ช่วยคลายกังวลเรื่องยาเสพติด การทะเลาะวิวาท และพฤติกรรมเสี่ยง นักเรียนอยู่ร่วมกันได้ดีทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจำนวน 268 คน ส่งผลให้นักเรียนมีคุณภาพเป็นที่ยอมรับของผู้ปกครองและชุมชน

     *การบริหารจัดการของโรงเรียน มีโครงการ/โครงงาน/กิจกรรมด้านคุณธรรมที่ส่งเสริมศักยภาพตามวัยของนักเรียนอย่างหลากหลาย ผู้อำนวยการโรงเรียนและครูได้เล่าถึงการสวดมนต์/นั่งสมาธิของนักเรียน โดยเฉพาะการสวดธัมมจักกัปปวัตตนสูตร นักเรียนสวดทุกวัน เป็นบทสวดที่ยาวและฝึกการเปล่งเสียง สร้างสมาธิให้เด็กได้ดีมาก...ทั้งนี้มีครูผู้ประสานงานโครงการโรงเรียนรักษาศีล 5 ครอบครัวอบอุ่นฯ 2 คนที่ดูแลมาตลอด คือ            นางกฤษฏิ์ณิชชา ประสมสินรัตน์ และนายยุทธการ สัจจาพิพัฒน์

     โรงเรียนวัดม่วงคันเป็นโรงเรียนขยายโอกาส มีนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 4-6 จำนวน 140 คน มัธยมศึกษาตอนต้นจำนวน 128 คน มีครูที่ปฏิบัติงาน ณ ปัจจุบันจำนวน 14 คน และจะเกษียณอายุราชการในปีนี้อีก 4 คน จึงเป็นภาระที่หนักมากสำหรับผู้บริหาร จะบริหารจัดการความเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ในรูปแบบใด...?     ผู้อำนวยการสุรางค์ ได้เล่าถึงการวางแผนเตรียมตัวล่วงหน้าที่จะต้องลงสอนวิชาภาษาอังกฤษ และจะปรับรูปแบบการเรียนการสอนในชั้นเรียนโดยใช้ระบบออนไลน์สร้างองค์ความรู้ให้กับนักเรียนผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์จำนวน 34 เครื่องของโรงเรียนให้มากขึ้น

     *สภาพทั่วไปของนักเรียน สุขภาพดี บุคลิกดี ร่าเริงแจ่มใส มีปฏิสันถารและใช้ภาษากับคนแปลกหน้าได้อย่างเหมาะสม ที่เห็นเด่นชัดคือ นักเรียนชื่นชอบเรื่อง “ การจับดี ” ส่งผลให้เกิดความเคารพผู้อื่นและเคารพตนเอง อันเป็นพื้นฐานของการอยู่ร่วมกันอย่างมิตรไมตรีและสร้างสันติสุขได้อย่างต่อเนื่อง

     # ข้อเสนอแนะ กระบวนการทำงานของโรงเรียน ทั้งโครงการและโครงงาน ควรระบุช่วงเวลาดำเนินการกิจกรรมให้ชัดเจนเพื่อติดตาม ( AAR : After Action Review ) ปรับปรุง พัฒนา ตามระบบคุณภาพ PDCA อันจะส่งผลถึง SLC : School as Learning Community และ PLC : Professional Learning Community ) ทำให้เกิดการพัฒนาทั้งครูและนักเรียนอย่างต่อเนื่องเป็นระบบ จนเกิดเป็นวัฒนธรรมการทำงานของโรงเรียน

ข้อค้นพบและเสนอแนะจากคณะกรรมการชมรมบ้านแสงสว่างครอบครัวอบอุ่นแห่งประเทศไทย

1. นักเรียนมีปฏิสันถารดี สนทนากับแขกที่มาเยี่ยมชมและทำหน้าที่มัคคุเทศน้อย  บรรยายและตอบคำถาม  แสดงเหตุผลได้อย่างเป็นธรรมชาติ
2. ห้องเรียนทุกห้องมีอากาศถ่ายเท โปร่งสบาย  จัดระเบียบได้เหมาะสมตามสภาพ
3. โรงเรียนแก้ไขปัญหานักเรียนทิ้งตำราไว้ที่โรงเรียนโดยเปลี่ยนโต้ะเรียนเป็นเก้าอี้เลคเช่อร์ และนักเรียนไม่ขีดเขียนแป้นรอง ทุกวันนักเรียนจะหิ้วกระเป๋า(เป้)กลับบ้าน
4. เสนอแนะให้จัดทำแฟ้มสะสมงานของนักเรียนที่ได้รับรางวัลดีเด่นด้านศีลธรรม เช่น นักเรียนได้รับรางวัลชนะเลิศประกวดพูดสุนทรพจน์ เรื่อง 7 กิจวัตรความดี เพื่อเป็นต้นแบบให้นักเรียนรุ่นน้อง
5. ครูร่วมทีมกันทำงาน จัดการเรียนการสอนศีลธรรมบูรณาการในโรงเรียน มีครูพระสอนศีลธรรมอย่างต่อเนื่องจนมีผลสัมฤทธิ์ออกมาดี เป็นที่ยอมรับของชุมชน

     ขอขอบคุณท่านผู้อำนวยการโรงเรียน คุณครู นักเรียน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในกิจกรรมเก็บข้อมูลเพื่อพัฒนาฯ ในครั้งนี้ทุกท่าน

พระยงยุทธ (นนทิโย อรุณจินดา) 

นางสุรางค์ ธูปบูชากร ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดม่วงคัน ชำนาญการพิเศษ

นายชูชาติ อรรถศิริ ประธานคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน