๗ กิจวัตรความดี ใครก็ทำแล้วเปลี่ยน

อีกหนึ่งโรงเรียนที่เข้าโครงการโรงเรียนรักษาศีล ๕ ครอบครัวอบอุ่น แล้วทำให้เด็กนักเรียนในโรงเรียน ได้ปฏิบัติตาม ๗ กิจวัตรวัตร แล้วมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป เริ่มต้นจากความรับผิดชอบตัวเอง รับผิดชอบผู้อื่นและส่วนรวม และที่สำคัญคือ เปลี่ยนแปลงนิสัยได้ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

และด้วยการตอบรับโครงการโรงเรียนรักษาศีล ๕ ของผอ.สมชาย นั้น และได้กล่าวให้สัมภาษณ์ไว้อย่าน่าฟังว่า  

“ โครงการรักษาศีล ๕ เป็นโครงการที่ตรงกับตัวเด็กมากที่สุด
 ศีล ๕ เป็นพื้นฐานชีวิต ที่เด็กต้องรู้
ถ้าครูสามารถ ให้ความรู้ ให้ประสบการณ์
แล้วเด็กนำไปประพฤติ ปฏิบัติได้ ตามหลักศีลธรรม 
ทำให้เด็กเกิดทักษะในการใช้ชีวิต
 การแก้ปัญหาสังคมด้วย ๗ กิจวัตรความดี
ผมมองว่ากิจวัตรทั้ง ๗ สามารถ ประคับประคอง จิตใจเด็กได้
ตั้งแต่ตื่นนอน จนเข้านอน ถ้าเด็กทำได้ ชีวิตก็จะมีความสุข
ความขัดแย้ง ปัญหาสังคม
จะไม่เกิดขึ้นแน่นอนครับ ”

เล่าสู่กันฟัง เมื่อเข้าโครงการโรงเรียนรักษาศีล 5 ทำ 7 กิจวัตรความดี :

โครงการโรงเรียนรักษาศีล 5 แต่เดิมเราได้น้อมนับกิจกรรมในเรื่องของพระพุทธศาสนาเข้ามาไว้หลายโครงการ ไม่ว่าจะเป็นโรงเรียนวิถีพุทธ โรงเรียนคุณธรรมชั้นนำ ที่เรามีโรงเรียนรุ่งอรุณเข้ามา โรงเรียนสุจริต ล่าสุดคือโครงการโรงเรียนรักษาศีล 5 ซึ่งมีครูประสานงานโรงเรียนรักษาศีล 5 สเตร็ปที่สอง พื้นฐานแม้จะอยู่ในเขตเทศบาล แต่เด็กๆที่เข้าศึกษากับเรา ผู้ปกครองค่อนข้างขาดโอกาส เด็กที่มีโอกาสจะไปเรียนในเมือง โรงเรียนหญิง โรงเรียนชาย โรงเรียนเทศบาล ส่วนที่เหลือก็จะมาเรียนที่เรา เพราะเราเน้นเรื่องการขยายโอกาส เป็นการศึกษาภาคบังคับซึ่งเรียนฟรี  สภาพสังคมครอบครัวหลายๆส่วนจะมีปัญหา ครอบครัวจะไม่สมบูรณ์ อยู่กับพ่อบ้างแม่บ้าง หรืออยู่กับปู่ ย่า ตา ยาย เด็กๆบางคนน่าสงสารไม่มีพ่อมีแม่เลย  เพราะฉะนั้นเมื่อเข้ามาอยู่ในโรงเรียนด้วยสภาพของสังคมอาจจะมีปัญหาบ้าง ในเรื่องของความก้าวร้าว พฤติกรรมไม่พึงประสงค์  หรือในพื้นเพจะมีปัญหาเรื่องยาเสพติด ในวิธีการเราจะทำอย่างไรนะ จะทำให้เด็กๆของเรา เรียนรู้อย่างมีคุณภาพและที่สำคัญไม่เกิดปัญหาในการดำเนินชีวิต พยายามจะทำอย่างไรที่จะสร้างทักษะชีวิตให้กับเขา นอกเหนือจากทักษะการเรียนรู้แล้ว เราจึงน้อมนับเอาโครงการเกี่ยวกับเรื่องพระพุทธศาสนามา สำหรับโครงการโรงเรียนรักษาศีล 5 นี้ เป็นโครงการที่เราอาจจะรับมาใหม่ล่าสุด แม้ชื่อโครงการต่างกันแต่ลักษณะคล้ายกัน

7 กิจวัตรฯ มีผลต่อสถานศึกษา ทำให้เด็ก คุณครู ผู้ปกครอง มีผลการเปลี่ยนแปลงที่ดีอย่างไร  : 

มีผลดี ซึ่งจริงก่อนหน้านี้มีโครงการคล้ายกัน 7 กิจวัตรความดี มีประโยชน์และต่อเนื่องกัน สิ่งต่างๆเหล่านี้ถ้าหากว่าทำอย่างต่อเนื่อง ทำให้เด็กเกิดความคิดดีๆขึ้น พฤติกรรมก็จะเปลี่ยน  

ผอ.บูรณาการ ใช้ 7 กิจวัตรความดี ให้เข้ากับสถานศึกษา อย่างไร :  

เราบูรณาการเอาทุกๆโครงการมารวมกัน เพราะฉะนั้น โครงการโรงเรียนรักษาศีล 5 นี้ก็เป็นกิจกรรมที่ใหม่สุด ที่ตรงตัวเด็กมากที่สุด เพราะเรื่องศีล 5 เป็นเรื่องที่โดยเป็นพื้นฐานชีวิตของเด็กๆต้องรู้
ถ้าสามารถ ให้ประสบการณ์ ให้ความรู้ นอกจากรู้แล้วให้ปฏิบัติ และประพฤติตัวได้ ยิ่งจะทำให้เขาเกิดทักษะชีวิตมากขึ้น ปัญหาต่างๆก็จะลดลงครับ

พัฒนานิสัยเด็ก ผ่าน 7 กิจวัตรความดี  ทำให้มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนดีขึ้นอย่างไร:

ดีขึ้นครับ เราพิสูจน์ได้อย่างเห็นได้ชัด เมื่อ 2 – 3 ปีที่ผ่านมา ผลสัมฤทธิ์เราไม่ค่อยดีเท่าไหร่ เมื่อเรามีโครงการกิจกรรมดีๆอย่างนี้เข้ามา เมื่อเด็กเริ่มเปลี่ยนแปลงความคิดพฤติกรรมเขาเริ่มเปลี่ยนเด็กหนีเรียนน้อยลง  มีความสนใจมากขึ้น ปีที่ผ่านมาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนดีขึ้น ทั้งระดับประถมและมัธยม มีวิชาภาษาอังกฤษสูงกว่าระดับประเทศ แต่ก็ไม่ใช่ว่าทำแค่โครงการศีล 5 อย่างเดียว แต่ที่สำคัญคือความต่อเนื่อง

เล่าเรื่องราวประทับใจ จากการทำ 7 กิจวัตรความดีภายในโรงเรียน  : 

ในส่วนของกิจกรรม ในส่วนของพระพุทธศาสนาซึ่งเอามาบูรณาการกับจัดการในการเรียนการสอน ในช่วงที่ผ่านมาไม่ว่าจะเป็นช่วงวันสำคัญทางศาสนา ช่วงเข้าพรรษา เราจะมีกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง ครูบาอาจารย์ก็ร่วมมือกัน ผู้ปกครองให้ความร่วมมือ ในช่วงวันพระ เราจะมีการหมุนเวียนน้องๆเริ่มต้นมัธยม หรือน้องประถม ไปถวายภัตตาหารที่วัด ช่วงเข้าพรรษาช่วงวันพระ เราจะมีกระเช้าผลไม้ไปถวายพระ ก็เพื่อสุขภาพที่ดี ผมมองว่าระบบการทำความดีจากพี่สู่น้องจะไหลไป เด็กจะรู้หน้าที่ รู้ว่าเขาต้องทำอย่างไร ครูอาจารย์ก็คอยคอนโทรล ซึ่งมีผลของเรื่องจิตใจเด็ก ผู้ปกครองก็ยอมรับยินดีให้ความร่วมมือ เด็กๆเอากิจกรรมตรงนี้ไปใช้ที่บ้าน บางทีไปนำน้องหรือไปบอกกับคุณพ่อคุณแม่ ก็รู้ว่ามีการเปลี่ยนแปลง ตอนนี้ผู้ปกครองมีเสียงสะท้อนกลับมาทำให้ครูอาจารย์มีกำลังใจ

เจออุปสรรค มีวิธีการแก้ปัญหาอย่างไร ในการบูรณาการ 7 กิจวัตรความดี ในโรงเรียน :

ในช่วงแรกๆมีปัญหาอุปสรรคในช่วงแรก หลังจากนั้น 1 สัปดาห์ก็โอเค ซึ่งเพื่อนครูก็ถามว่าจริงๆก็มีอยู่แล้วทำไมต้องมีโครงการเข้ามาอีก เราก็ได้อธิบายครูว่ากิจกรรมตรงนี้ ถือว่ามีส่วนใกล้ตัวเด็กมากที่สุด เรื่องศีล 5 นี้สำคัญ มันเป็นพื้นฐานของชีวิต ถ้าเราปฏิบัติน้อมนำตัวเองให้สมาทานศีลเข้ามาหาตัวเอง ชีวิตก็จะมีความสุข ลดความขัดแย้งทุกอย่าง หลังจากที่ทำแล้วครูก็เข้าใจ ก็ตอนนี้ค่อนข้างราบรื่น  ตอนนี้บางห้อง มีการนั่งนิ่งๆก่อนเรียน 2 – 3 นาที เพื่อให้มีความพร้อม สิ่งต่างๆเหล่านี้เราจะเริ่มเป็นอัตโนมัติ ถ้าหากเด็กนำแนวทางไปใช้ที่บ้านกับเพื่อนรอบข้างชีวิตเขาจะดีขึ้น เราสอนเด็กแค่ช่วงแรกเมื่อเขาเกิดทักษะ ทุกอย่างก็จะเปลี่ยนไปตามอัตโนมัติ

ผอ.ว่า 7 กิจวัตรความดี ช่วยแก้ปัญหาสังคมได้ไหม :

ถ้ามองในตัวกิจกรรม สามารถประคับประครองจิตใจได้ตลอดตั้งแต่เด็กตื่นนอน ก่อนที่เด็กจะพักผ่อน ถ้าดูแล้วเขาปฏิบัติในส่วนของ 7 กิจวัตรนี้ได้ชีวิตเด็กจะมีความสุข เมื่อชีวิตมีความสุขความขัดแย้งก็ลดลง เด็กแต่ละคนก็ไม่เหมือนกันไม่เท่ากัน วุฒิภาวะไม่เท่ากันมันขึ้นอยู่กับว่าเราจะให้เขาต่อเนื่องได้ขนาดไหน เมื่อเขาต่อเนื่องและได้ทักษะแล้ว มันจะเกิดผลดีกับตัวเขาและเพื่อนรอบข้าง เพราะงั้นความคัดแย้งก็ลดลง มองกว้างออกไปสังคมก็ดีขึ้น ตอนนี้ให้เขาดูในเรื่องของสังคมที่อยู่รอบบ้านเขา ในหมู่บ้านของเขาในชุมชนของเขา ถ้าหลายๆชุมชนทำอย่างนี้ได้ เอาโครงการนี้ไปใช้สังคมในภาพรวมก็จะดี

จากใจ ผอ.ขอเชิญชวนโรงเรียนเข้าร่วมโครงการโรงเรียนรักษาศีล 5 ด้วย 7 กิจวัตรความดี :

อยากจะเชิญชวนพี่น้องผู้บริหารพี่น้องเพื่อนครู คือจริงๆเพิ่มภาระไหม จริงๆแล้วมันไม่ใช่เลย โดยปกติแล้วนอกเหนือจากการสั่งสอนเรื่องของความรู้ ประสบการณ์แล้ว แน่นอนการขัดเกลา การดูแลจิตใจเขาทำให้เขาเป็นคนดี เป็นหน้าที่ของครู กิจกรรมดีดีเหล่านี้เป็นกิจกรรมที่ต้องคัดสรร และวิเคราะห์แล้วว่ามีผลดี ถ้าเรามาใช้อย่างต่อเนื่อง โรงเรียนบ้านสะเดียงก็นำมาใช้แล้ว มีผลดีต่อตัวนักเรียน ใช้เวลาไม่นานเด็กเริ่มเปลี่ยนพฤติกรรม ขึ้น เพราะฉะนั้นอยากจะเชิญชวนน้องผู้บริหารพี่น้องเพื่อนครู ลองเปิดใจนำเอากิจกรรมนี้ไปใช้อาจจะใช้ในลักษณะสอดแทรก หรือไปบูรณาการกับการเรียนการสอน ซึ่งมีอยู่แล้ว ผมว่าจะเกิดผลดี โดยเฉพาะกับตัวครู ครูจะไม่ต้องเหนื่อยมากหนักกับการที่จะไปแก้ปัญหาต่างๆ ซึ่งถ้าโรงเรียนนำโครงการนี้เข้าไป ปัญหาจะค่อยๆลดลงตามลำดับครับ   

ผอ.สมชาย  ให้สัมภาษณ์เมื่อวันที่ 26 มกราคม พ.ศ.2559

ตัวอย่าง ส่วนหนึ่งของนักเรียนที่เปลี่ยนแปลงจากการทำ 7 กิจวัตรความดี

ขนมชั้น : เรียบเรียง และสัมภาษณ์

Sirib : ถ่ายภาพ